सायबर गुन्हेगारी रोखण्यासाठी स्वतः सावध रहा - अर्चना जमादार ( पोलीस अंमलदार )

संगमेश्वर मध्ये सायबर सुरक्षा या विषयावर मार्गदर्शन 

सोलापूर प्रतिनिधी 

  विज्ञान आणि तंत्रज्ञानाच्या जगात मोबाईल, संगणक आणि इंटरनेट आपल्या दैनंदिन जीवनाचा अविभाज्य भाग बनले आहेत. शिक्षण, बँकिंग, खरेदी, मनोरंजन, संवाद अशा जवळपास प्रत्येक क्षेत्रात आपण डिजिटल साधनांचा वापर करतो. परंतु या डिजिटल जगाचा वापर करताना आपल्या माहितीची आणि डिजिटल खात्यांची सुरक्षितता राखणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे. डिजिटल साधने, नेटवर्क आणि वैयक्तिक माहितीचे अनधिकृत वापर, चोरी किंवा नुकसान यापासून संरक्षण करण्याच्या प्रक्रियेला सायबर सिक्युरिटी म्हणजेच सायबर सुरक्षा असे म्हणतात.सायबर गुन्हेगारी रोखण्यासाठी वापरकर्त्यांनो स्वतः सावध रहा .असा सल्ला अर्चना जमादार (  फौजदार चावडी पोलीस स्टेशनच्या पोलीस अंमलदार ) यांनी दिला.त्या संगमेश्वर कॉलेज कनिष्ठ विभागात सायबर सिक्युरिटी जनजागृतीच्या कार्यक्रमात बोलत होत्या.यावेळी कृष्णा फाउंडेशनच्या अध्यक्ष जान्हवी माखिजा, उपप्राचार्य प्रसाद कुंटे, प्रसाद खोबरे आदी उपस्थित होते. 

                                                याच कार्यक्रमात श्रीकृष्ण फाउंडेशनच्या वतीने घेण्यात येणाऱ्या वेगवेगळ्या उपक्रमाची माहिती,आरोग्य तपासण्या आणि आरोग्य जनजागृती संदर्भात जान्हवी माखिजा  यांनी माहिती दिली.अध्यक्ष समारोपात उपप्राचार्य प्रसाद कुंटे यांनी संगणक आणि आयटी विभाग यांनी राबवलेल्या या उपक्रमाचे मोल अधोरेखित केले.या प्रसंगी कनिष्ठ विभागातील विशाल जत्ती, नागेश कोल्हे, विश्वजीत आहेरकर, संतोष पवार आदी उपस्थित होते.संगीता म्हमाणे यांनी सूत्रसंचालन केले तर तेजश्री तळे यांनी सर्वांचे आभार मानले. 

सायबर गुन्हेगारी जगता विषयी बोलताना अर्चना जमादार पुढे म्हणाल्या  '' सायबर गुन्हेगार विविध मार्गांनी लोकांची फसवणूक करतात. बनावट लिंक पाठवणे, खोटे ई-मेल किंवा मेसेज पाठवणे, पासवर्ड मिळवण्याचा प्रयत्न करणे, बनावट वेबसाइट तयार करणे, सोशल मीडिया अकाउंट हॅक करणे अशा अनेक प्रकारे सायबर गुन्हे केले जातात. काही वेळा “तुम्हाला बक्षीस मिळाले आहे”, “तुमचे बँक खाते बंद होणार आहे” किंवा “तुमचे KYC अपडेट करा” अशा संदेशांद्वारे आपली वैयक्तिक माहिती मिळवण्याचा प्रयत्न केला जातो.

विद्यार्थी म्हणून आपण काही साध्या पण महत्त्वाच्या गोष्टी लक्षात ठेवल्या पाहिजेत. आपला पासवर्ड कोणालाही सांगू नये आणि प्रत्येक महत्त्वाच्या खात्यासाठी मजबूत व वेगळा पासवर्ड वापरावा. शक्य असेल तेथे Two-Factor Authentication सुरू करावे. अनोळखी व्यक्तीने पाठवलेल्या लिंकवर क्लिक करू नये किंवा अनोळखी फाइल डाउनलोड करू नये. OTP, ATM PIN, UPI PIN, पासवर्ड किंवा बँकेशी संबंधित माहिती कोणालाही सांगू नये. सोशल मीडियावर आपली वैयक्तिक माहिती, फोटो, मोबाईल नंबर किंवा लोकेशन शेअर करतानाही काळजी घेतली पाहिजे.सायबर सुरक्षेचा आणखी एक महत्त्वाचा भाग म्हणजे जागरूकता. तंत्रज्ञान कितीही प्रगत झाले तरी वापरणाऱ्या व्यक्तीची सावधगिरी अत्यंत महत्त्वाची असते. एखादा संशयास्पद संदेश किंवा लिंक मिळाल्यास लगेच त्यावर विश्वास न ठेवता त्याची सत्यता तपासली पाहिजे. आपल्या मित्राला किंवा कुटुंबातील व्यक्तीला अशी फसवणूक होत असल्याचे दिसल्यास त्यालाही सावध केले पाहिजे.

                                        मित्रांनो, इंटरनेट हे ज्ञानाचे आणि संधीचे मोठे व्यासपीठ आहे. त्याचा वापर आपण शिक्षण, कौशल्यविकास आणि सकारात्मक कार्यासाठी केला पाहिजे. मात्र इंटरनेट वापरताना “Think Before You Click” हा मंत्र लक्षात ठेवला पाहिजे. एक चुकीचा क्लिक आपल्या वैयक्तिक माहितीचे, पैशांचे किंवा डिजिटल खात्याचे नुकसान करू शकतो.शेवटी एवढेच, सायबर सुरक्षा ही केवळ तंत्रज्ञांची जबाबदारी नसून प्रत्येक इंटरनेट वापरणाऱ्या नागरिकाची जबाबदारी आहे. आपण स्वतः सुरक्षित राहूया, इतरांनाही सुरक्षित ठेवूया आणि जबाबदार डिजिटल नागरिक बनूया.